Remissie van metabole ziekten
In het kort
Section titled “In het kort”- Remissie betekent dat de ziekte “slaapt” - niet genezing, maar een actieve toestand die u helpt onderhouden
- Bij type 2 diabetes: HbA1c lager dan 48 mmol/mol, minimaal 3 maanden, zonder of met sterk verlaagde medicatie
- Bij MASLD: afname levervet, normalisering leverenzymen, geen progressie van fibrose
- Remissie ontstaat door lagere insuline, minder lever- en buikvet, en herstel op celniveau
- TKB is een medische leefstijlbehandeling, geen tijdelijk dieet
Wat is remissie?
Section titled “Wat is remissie?”Bij metabole ziekten gebruiken we liever het woord “remissie” dan “genezing”.
Bij type 2 diabetes spreken we van remissie als de bloedglucosewaarden weer in het niet-diabetische gebied komen en daar langere tijd blijven, zonder of met sterk verlaagde medicatie.
Bij leververvetting (MASLD) bedoelen we met remissie dat het vetgehalte in de lever duidelijk is afgenomen, leverontsteking is gekalmeerd en fibrose niet verder toeneemt.
Wat gebeurt er bij metabole disfunctie?
Section titled “Wat gebeurt er bij metabole disfunctie?”Metabole disfunctie betekent dat het lichaam moeite heeft om energie (suikers en vetten) goed te verwerken. Meestal zien we:
- Insulineresistentie: cellen reageren minder goed op insuline
- Te veel vet in de lever en rond de buik (visceraal vet)
- Chronische, laaggradige ontsteking
Gevolgen hiervan zijn onder andere
Section titled “Gevolgen hiervan zijn onder andere”- Stijgende glucose- en insulinespiegels
- Een hogere kans op type 2 diabetes
- Leververvetting (MASLD)
- Hoge bloeddruk en stoornissen in de vetstofwisseling
- Verhoogd risico op hart- en vaatziekten
Remissie betekent dat we dit patroon zoveel mogelijk omkeren.
Hoe kan remissie ontstaan?
Section titled “Hoe kan remissie ontstaan?”Remissie is het gevolg van gunstige veranderingen op meerdere niveaus in het lichaam.
Lagere insuline
Section titled “Lagere insuline”Door minder snelle koolhydraten te gebruiken en het aantal eetmomenten per dag te beperken, daalt de insulinespiegel. De cellen worden weer gevoeliger voor insuline.
Minder lever- en buikvet
Section titled “Minder lever- en buikvet”Gewichtsverlies, vooral rond de buik, vermindert levervet en visceraal vet. Dit verbetert zowel de glucose- als de vetstofwisseling.
Overschakelen op vetverbranding
Section titled “Overschakelen op vetverbranding”Bij therapeutische koolhydraatbeperking (TKB) en soms bij vasten schakelt het lichaam over van suikerverbranding naar vetverbranding. Er worden dan ketonen gemaakt: een efficiënte brandstof die herstelprocessen in de cel kan activeren.
Herstel op celniveau
Section titled “Herstel op celniveau”Lagere insuline, minder levervet en actieve herstelprocessen leiden tot:
- Betere werking van lever en alvleesklier
- Minder ontsteking
- Betere spierfunctie en behoud of toename van spiermassa bij de juiste combinatie van beweging en eiwitinname
Leefstijl als onderhoud
Section titled “Leefstijl als onderhoud”Wanneer voeding, beweging, slaap en stress structureel verbeteren, kan de stofwisseling langdurig in remissie blijven. Leefstijl is dan een vorm van gerichte behandeling en onderhoud.
Rol van therapeutische koolhydraatbeperking (TKB)
Section titled “Rol van therapeutische koolhydraatbeperking (TKB)”TKB is een medische leefstijlbehandeling, geen tijdelijk dieet.
Kenmerken van TKB
Section titled “Kenmerken van TKB”- Minder snelle en geraffineerde koolhydraten (zoals suiker, witbrood, frisdrank, koek, snacks)
- Meer volwaardige eiwitten (bijvoorbeeld vis, eieren, vlees, zuivel, peulvruchten)
- Meer gezonde vetten (zoals olijfolie, noten, zaden, vette vis)
- Ruim groente, bij voorkeur laag in zetmeel
Effecten van TKB
Section titled “Effecten van TKB”- Lagere glucosepieken na de maaltijd
- Daling van de insulinespiegel
- Afname van levervet en visceraal vet
- Rustiger eetlust en minder “cravings”
Bij een deel van de mensen ontstaat voedingsketose (meetbare ketonen in het bloed of de urine). Dit kan gunstig zijn voor levervet, gewicht, glucosewaarden en bepaalde neurologische klachten.
Remissie van type 2 diabetes
Section titled “Remissie van type 2 diabetes”Remissie van type 2 diabetes is vooral kansrijk als:
- De diabetes nog niet lang bestaat (enkele jaren)
- Er nog voldoende eigen insulineproductie is
- Er bereidheid is voeding en leefstijl echt te veranderen
- Medicatie zorgvuldig wordt afgebouwd onder begeleiding
Belangrijke bouwstenen
Section titled “Belangrijke bouwstenen”- Duidelijke doelen voor HbA1c en nuchtere glucose
- Een vorm van TKB, afgestemd op persoon en medicatie
- Voldoende eiwitinname en krachttraining om spiermassa te behouden
- Gewichtsverlies gericht op buikvet
- Aandacht voor slaap, stress, roken en alcohol
Remissie van leververvetting (MASLD)
Section titled “Remissie van leververvetting (MASLD)”Typische kenmerken van MASLD
Section titled “Typische kenmerken van MASLD”- Overgewicht of buikvet
- Insulineresistentie of type 2 diabetes
- Verhoogde leverenzymen (ALAT, ASAT, GGT)
- Soms verhoogde triglyceriden en ferritine
Remissie van MASLD betekent
Section titled “Remissie van MASLD betekent”- Duidelijke afname van levervet op beeldvorming (echo, FibroScan of MRI)
- Normalisering of duidelijke daling van leverenzymen
- Stabilisatie of verbetering van fibrose-score
Leefstijlinterventies bij MASLD
Section titled “Leefstijlinterventies bij MASLD”- 5 tot 10 procent gewichtsverlies geeft vaak al merkbare leverwinst
- TKB of een andere energiebeperkende strategie, passend bij de patiënt
- Beperken of stoppen van alcohol
- Voldoende eiwit en beweging voor behoud van spiermassa
- Sterk verminderen van snelle suikers (frisdrank, vruchtensappen, snoep, gebak)
Remissiecriteria in de praktijk
Section titled “Remissiecriteria in de praktijk”Type 2 diabetes
Section titled “Type 2 diabetes”Volledige remissie:
- HbA1c in het normale gebied (lager dan 42 mmol/mol)
- Zonder bloedglucoseverlagende medicatie
Partiële remissie:
- HbA1c tussen 42 en 48 mmol/mol
- Duidelijk lager dan bij diagnose
- Met sterk gereduceerde medicatie of alleen metformine
| Criterium | Volledige remissie | Partiële remissie |
|---|---|---|
| HbA1c | < 42 mmol/mol | 42-48 mmol/mol |
| Medicatie | Geen | Sterk gereduceerd of alleen metformine |
| Duur | Minimaal 3 maanden stabiel | Minimaal 3 maanden stabiel |
Deze criteria moeten 3 tot 6 maanden stabiel zijn en periodiek worden herbeoordeeld.
Leververvetting (MASLD)
Section titled “Leververvetting (MASLD)”Praktische remissiecriteria bij MASLD:
- Duidelijke afname of verdwijnen van leversteatose op beeldvorming
- Normalisering of duidelijke, stabiele daling van ALAT en ASAT
- Geen verdere progressie van fibrose, maar een stabiele of verbeterde FibroScan- of NAFLD-fibrosescore
Bij tegelijk:
- Verbetering van gewicht en tailleomvang
- Verbetering van bloeddruk, lipiden en glucose
- Stabiele leefstijlverandering (voeding, beweging, alcohol, slaap)
Voor wie is remissie minder haalbaar?
Section titled “Voor wie is remissie minder haalbaar?”Remissie is minder waarschijnlijk bij:
- Lang bestaande diabetes met duidelijke insulinedeficiëntie
- Levercirrose
- Ernstige comorbiditeit (zoals ernstig hartfalen of gevorderde nierinsufficiëntie)
- Onbehandelde ernstige psychiatrische problematiek of verslaving
Veiligheid en medische begeleiding
Section titled “Veiligheid en medische begeleiding”Extra voorzichtigheid is nodig bij:
- Gebruik van insuline of sulfonylureumderivaten (risico op hypoglykemie)
- Gebruik van bloeddrukmedicatie (risico op hypotensie bij snel gewichtsverlies)
- Nierfunctiestoornissen
- Polyfarmacie (gebruik van meerdere medicijnen tegelijk)
Daarom geldt:
- Stel het remissieplan samen met internist, huisarts of leefstijlteam
- Pas medicatie nooit zelfstandig aan
- Controleer regelmatig glucose, HbA1c, leverenzymen, lipiden en nierfunctie
Wat kunt u zelf vandaag al doen?
Section titled “Wat kunt u zelf vandaag al doen?”- Houd een eenvoudig eetdagboek bij (wat, wanneer, hoeveel)
- Stop met frisdrank, vruchtensap, snoep en chips
- Kies bij elke maaltijd een eiwitbron en groente
- Wandel dagelijks minimaal 30 minuten
- Beperk het aantal eetmomenten tot 2 of 3 per dag
- Bespreek met uw arts of een remissiegericht leefstijlplan bij u past
Kernboodschap
Section titled “Kernboodschap”Remissie van type 2 diabetes en leververvetting is bij een deel van de mensen haalbaar, vooral als:
- De diagnose nog relatief kort bestaat
- Voeding, beweging, slaap en stress serieus worden aangepakt
- Medicatie zorgvuldig wordt afgestemd en zo mogelijk afgebouwd
Leefstijl is hierbij geen extra maatregel, maar een vorm van intensieve, gerichte behandeling van uw stofwisseling. Remissie is geen garantie, maar wel een zinvol en realistisch doel om samen met uw behandelteam na te streven.
Veelgestelde vragen
Wat is remissie van type 2 diabetes?
Bij remissie komen de bloedglucosewaarden weer in het niet-diabetische gebied (HbA1c lager dan 48 mmol/mol) en blijven daar minimaal 3 maanden, zonder of met sterk verlaagde medicatie. De ziekte 'slaapt' als het ware, maar kan terugkomen bij verslechtering van leefstijl.
Is remissie van diabetes hetzelfde als genezing?
Nee, we spreken liever van remissie dan genezing. Remissie is een actieve toestand die u helpt onderhouden met leefstijl. Als de leefstijl verslechtert, kan de ziekte terugkomen. Het is geen definitieve genezing.
Voor wie is remissie van diabetes haalbaar?
Remissie is vooral kansrijk als de diabetes nog niet lang bestaat (enkele jaren), er nog voldoende eigen insulineproductie is, en er bereidheid is om voeding en leefstijl echt te veranderen. Bij lang bestaande diabetes met insulinedeficiëntie is remissie minder waarschijnlijk.
Wat is remissie van leververvetting (MASLD)?
Bij remissie van MASLD is het vetgehalte in de lever duidelijk afgenomen op beeldvorming, zijn leverenzymen genormaliseerd of duidelijk gedaald, en neemt fibrose niet verder toe. Dit wordt bereikt met 5-10% gewichtsverlies, TKB en beperken van alcohol.
Medische Disclaimer: De informatie van Stichting Je Leefstijl Als Medicijn over leefstijl, ziektes en stoornissen mag niet worden opgevat als medisch advies. In geen geval adviseren wij mensen om hun bestaande behandeling te veranderen. We raden mensen met chronische aandoeningen aan om zich over hun behandeling goed door bevoegde medische professionals te laten adviseren.
Medical Disclaimer: The information provided by Stichting Je Leefstijl Als Medicijn regarding lifestyle, diseases, and disorders should not be construed as medical advice. Under no circumstances do we advise people to alter their existing treatment. We recommend that people with chronic conditions seek advice regarding their treatment from qualified medical professionals.