PCOS
Wat is PCOS?
Section titled “Wat is PCOS?”Polycysteus ovarium syndroom (PCOS) is een veelvoorkomende hormonale ontregeling. Klachten kunnen zijn: een onregelmatige cyclus, acne, overbeharing, haaruitval, gewichtstoename rond de buik, moeite met afvallen, of een kinderwens die niet snel lukt.
Waarom PCOS vaak samenhangt met insulineresistentie
Section titled “Waarom PCOS vaak samenhangt met insulineresistentie”Bij veel vrouwen met PCOS is insulineresistentie een belangrijke aanjager. Het lichaam maakt dan meer insuline aan om de bloedsuiker normaal te houden (hyperinsulinemie). Een hogere insulinespiegel stimuleert de aanmaak van androgenen en verlaagt vaak het seks-hormoonbindend globuline. Hierdoor kunnen klachten toenemen.
Waarom het metabole deel serieus nemen?
Section titled “Waarom het metabole deel serieus nemen?”PCOS kan samenhangen met een hoger risico op prediabetes of diabetes type 2, leververvetting, hoge triglyceriden, laag HDL-cholesterol (het goede cholesterol) en hoge bloeddruk. Deze risico’s zijn vaak goed te beïnvloeden met leefstijl.
Plan van aanpak
Section titled “Plan van aanpak”De kern is het verlagen van de insulinebelasting. Dat kan stap voor stap met therapeutische koolhydraatbeperking en, indien nodig, met ketogene metabole therapie.
Stap 1: Therapeutische koolhydraatbeperking
Section titled “Stap 1: Therapeutische koolhydraatbeperking”Therapeutische koolhydraatbeperking betekent: minder (snelle) koolhydraten en meer volwaardige voeding. Dit verlaagt insuline, verbetert vaak het vetprofiel en kan de cyclus ondersteunen.
- Richtlijn: 50-100 gram koolhydraten per dag (persoonlijk, afhankelijk van doelen en tolerantie)
- Schrap toegevoegde suikers, frisdrank en vruchtensap, witmeel en ultrabewerkte snacks
- Kies als basis: eiwit (vis, vlees, eieren, zuivel of tofu/tempeh), groente en vetten van goede kwaliteit
- Eet 2-3 volwaardige maaltijden per dag en beperk tussendoortjes als dat lukt
Praktische start
Section titled “Praktische start”- Eiwit per maaltijd: eieren, vis, vlees of kip, volle kwark of Griekse yoghurt, kaas, tofu of tempeh
- Veel groente (vooral bladgroenten en koolsoorten) en vetten zoals olijfolie, boter of avocado
- Drank: water, thee, koffie; vermijd suikerhoudende dranken en sapjes
- Beweging: 10-15 minuten wandelen na de maaltijd helpt vaak tegen glucosepieken
Stap 2: Ketogene metabole therapie
Section titled “Stap 2: Ketogene metabole therapie”Ketogene metabole therapie is een striktere vorm van koolhydraatbeperking met als doel een stabiel lage insuline en (lichte) voedingsketose. Het kan zinvol zijn bij duidelijke hyperinsulinemie, hoge triglyceriden, leververvetting, of als therapeutische koolhydraatbeperking onvoldoende effect geeft.
- Richtlijn: meestal minder dan 30 gram koolhydraten per dag, met voldoende eiwit en vetten uit echte voeding
- Praktisch: niet-zetmeelrijke groente, een eiwitbron, en vetten zoals olijfolie, avocado en vette vis
- Start bij voorkeur met begeleiding. Bespreek dit bij zwangerschap(wens), medicatie, nierziekte of eetstoornissen
- In de eerste 1-2 weken kunnen tijdelijke klachten voorkomen; vaak helpt extra zout, water en magnesium
Aanvullende leefstijlpijlers
Section titled “Aanvullende leefstijlpijlers”- Krachttraining 2-3x per week en dagelijks bewegen
- Slaap 7-9 uur en bouw stressreductie in (insulineresistentie kan anders verergeren)
- Beperk alcohol, zeker bij (vermoeden van) leververvetting
Supplementen (optioneel)
Section titled “Supplementen (optioneel)”Soms ondersteunend, maar geen vervanging van voeding en leefstijl. Bespreek gebruik bij voorkeur.
- Myo-inositol (soms gecombineerd met D-chiro-inositol in een 40:1 verhouding)
- Vitamine D als de bloedwaarde laag is (streefwaarde vaak 75 nmol/l of hoger)
- Omega-3 vetzuren (bijvoorbeeld uit vette vis of visolie) bij hoge triglyceriden; magnesium kan helpen bij krampen of vermoeidheid
Wat kun je volgen?
Section titled “Wat kun je volgen?”- Cyclus en klachten (acne, haar, stemming), plus gewicht en vooral buikomvang
- Bloed: glucose, HbA1c (langetermijnsuiker), triglyceriden en HDL-cholesterol; eventueel insuline, C-peptide en seks-hormoonbindend globuline in overleg
- Vermijd grote stijgingen na maaltijden (eventueel met vingerprik of een glucose sensor)
Wanneer contact opnemen?
Section titled “Wanneer contact opnemen?”- Bij zwangerschap(wens) of sterke kinderwens: bespreek timing en aanpak tijdig
- Bij gebruik van medicatie (bijvoorbeeld voor diabetes of bloeddruk): dosering kan moeten worden aangepast
- Als menstruaties uitblijven of bij abnormaal bloedverlies; of bij alarmsymptomen zoals flauwvallen
Veelgestelde vragen
Wat is PCOS?
Polycysteus ovarium syndroom (PCOS) is een veelvoorkomende hormonale ontregeling met klachten zoals onregelmatige cyclus, acne, overbeharing, haaruitval, gewichtstoename rond de buik, moeite met afvallen, of vruchtbaarheidsproblemen.
Wat is de relatie tussen PCOS en insulineresistentie?
Bij veel vrouwen met PCOS is insulineresistentie een belangrijke aanjager. Het lichaam maakt meer insuline aan (hyperinsulinemie), wat de aanmaak van androgenen stimuleert en seks-hormoonbindend globuline verlaagt, waardoor klachten kunnen toenemen.
Hoeveel koolhydraten per dag bij PCOS?
Bij therapeutische koolhydraatbeperking (TKB) is de richtlijn 50-100 gram koolhydraten per dag. Bij ketogene metabole therapie (KMT) is dit meestal minder dan 30 gram per dag.
Welke supplementen kunnen helpen bij PCOS?
Optioneel en ter ondersteuning: myo-inositol (soms gecombineerd met D-chiro-inositol in 40:1 verhouding), vitamine D bij lage bloedwaarde (streef 75 nmol/l), en omega-3 vetzuren bij hoge triglyceriden. Bespreek gebruik met uw behandelaar.
Medische Disclaimer: De informatie van Stichting Je Leefstijl Als Medicijn over leefstijl, ziektes en stoornissen mag niet worden opgevat als medisch advies. In geen geval adviseren wij mensen om hun bestaande behandeling te veranderen. We raden mensen met chronische aandoeningen aan om zich over hun behandeling goed door bevoegde medische professionals te laten adviseren.
Medical Disclaimer: The information provided by Stichting Je Leefstijl Als Medicijn regarding lifestyle, diseases, and disorders should not be construed as medical advice. Under no circumstances do we advise people to alter their existing treatment. We recommend that people with chronic conditions seek advice regarding their treatment from qualified medical professionals.