Hypothyreoïdie

Vrouw met dikke sjaal bij een raam op een grijze dag met een warme drank — Hypothyreoïdie: schildklier ondersteunen met medicatie, voeding en leefstijl.

In het kort

Hypothyreoïdie is een trage schildklier: het lichaam draait op een lager pitje
Vaak is er sprake van een auto-immuunziekte (Hashimoto); dan zijn anti-TPO-antistoffen in het bloed verhoogd
Behandeling met levothyroxine herstelt meestal de hormoonspiegels en vermindert klachten
Leefstijl en voeding zijn een belangrijke aanvulling: onbewerkte voeding, voldoende eiwit, gezonde vetten
Let op voldoende jodium, selenium en vitamine D, bij voorkeur via voeding

1. Wat doet de schildklier?

De schildklier is een klein orgaan in de hals, voor de luchtpijp. Hij maakt schildklierhormonen: T4 en T3.

Deze hormonen spelen een belangrijke rol bij:

Energie en gewicht
Lichaamstemperatuur
Hartslag en bloeddruk
Stemming en concentratie
Stoelgang
Spieren, haar en huid

Als de schildklier te langzaam werkt, ontstaat er een tekort aan deze hormonen. Dat heet hypothyreoïdie.

2. Wat is hypothyreoïdie?

Bij hypothyreoïdie werkt de schildklier te traag. Het lichaam draait als het ware op een lager pitje.

Belangrijke oorzaken zijn:

Een auto-immuunziekte (Hashimoto), waarbij het afweersysteem de schildklier aanvalt
Een operatie of eerdere behandeling van de schildklier
Bepaalde medicijnen
Soms tekorten aan jodium, selenium of vitamine D

Bij auto-immuun hypothyreoïdie worden vaak anti-TPO-antistoffen in het bloed gevonden. Dat zijn afweerstoffen tegen een eiwit in de schildklier (TPO: thyroperoxidase).

Hypothyreoïdie is meestal goed te behandelen, maar vaak wel een langdurige of levenslange aandoening.

3. Veelvoorkomende klachten

Niet iedereen heeft dezelfde klachten. De klachten kunnen langzaam ontstaan en worden soms lang niet herkend.

Veelvoorkomende klachten zijn:

Moeheid en minder energie
Zwaarder worden of moeilijk kunnen afvallen
Het snel koud hebben, koude handen en voeten
Trage stoelgang of verstopping
Droge huid, haaruitval, broze nagels
Stijve of pijnlijke spieren en gewrichten
Trage hartslag, minder uithoudingsvermogen
Zwaardere of onregelmatige menstruatie
Somberheid, prikkelbaarheid, traag denken (“watten in het hoofd”)
Hoger cholesterol

Als meerdere van deze klachten herkenbaar zijn, is het zinvol dit met bloedonderzoek te laten uitzoeken.

4. Onderzoek en uitslagen

Bij vermoeden op een trage schildklier wordt meestal bloed geprikt.

Belangrijke waarden

Waarde	Betekenis
TSH	Hormoon uit de hypofyse dat de schildklier aanstuurt. Bij een trage schildklier is TSH vaak verhoogd
Vrij T4 (FT4)	Schildklierhormoon in het bloed. Bij een trage schildklier is FT4 vaak verlaagd

Aanvullend kan gemeten worden

Anti-TPO-antistoffen: vaak verhoogd bij een auto-immuun schildklierziekte (Hashimoto)
Vitamine D
IJzer/ferritine en vitamine B12
Cholesterol en bloedsuiker

Streefwaarden

De TSH wordt meestal ingesteld binnen de referentiewaarden van het laboratorium
De FT4 hoort ook binnen de referentiewaarden te liggen
Voor vitamine D wordt vaak gestreefd naar een waarde boven ongeveer 75 nmol/l

Welke exacte streefwaarden passend zijn, hangt af van leeftijd, klachten en algehele gezondheid.

5. Behandeling met schildklierhormoon

De standaardbehandeling is levothyroxine. Dat is een tablet met schildklierhormoon (T4).

Belangrijke aandachtspunten

Neem de tablet elke dag op hetzelfde tijdstip
Bij voorkeur nuchter, met een glas water
Wacht daarna minimaal 30 minuten tot een uur met eten en drinken (behalve water)
Neem ijzer- of calciumsupplementen op een ander moment van de dag

Na starten of veranderen van de dosis duurt het meestal 6 tot 8 weken voordat het weer zinvol is om de bloedwaarden te controleren. Daarna kan de dosis zo nodig aangepast worden.

Veel mensen merken in de loop van weken tot maanden een duidelijke verbetering van klachten zodra dosis en waarden goed zijn ingesteld.

6. Leefstijl en voeding bij hypothyreoïdie

Medicatie is de basis van de behandeling. Leefstijl en voeding kunnen het herstel ondersteunen en helpen om energie, gewicht en algehele gezondheid te verbeteren.

6.1 Eten in het algemeen

Kies vooral voor:

Onbewerkte producten
Voldoende eiwit: vlees, vis, eieren, ongezoete zuivel (voor zover goed verdragen)
Veel groente, eventueel aangevuld met wat bessen
Gezonde vetten: olijfolie, roomboter, noten, zaden, avocado

Beperk:

Suiker, frisdrank, vruchtensap
Witbrood, witte pasta, koek, gebak
Chips, snacks en andere sterk bewerkte producten

6.2 Jodium

Jodium is nodig voor de aanmaak van schildklierhormoon.

Belangrijke bronnen van jodium:

Zeevis, schaal- en schelpdieren
Eieren
Gejodeerd zout
Brood (als de bakker jodiumhoudend zout gebruikt)

Eet je weinig of geen brood en weinig vis, dan is het belangrijk om extra te letten op andere bronnen van jodium.

Dagelijkse behoefte: de aanbevolen hoeveelheid voor volwassenen ligt rond 150 microgram jodium per dag, uit voeding en eventueel supplement samen.

Veilige richtlijnen:

Kies bij voorkeur een jodiumtablet of multivitamine met ongeveer 75 tot 150 microgram jodium per dag
Gebruik niet meerdere jodiumtabletten tegelijk
Vermijd hoge jodiumdoseringen uit supplementen

Met deze aanpak blijft de jodiuminname in de buurt van de gewenste hoeveelheid, zonder grote pieken.

6.3 Selenium

Selenium is belangrijk voor de omzetting van T4 naar T3 en voor bescherming van de schildklier.

Belangrijke bronnen:

Vlees en orgaanvlees
Vis
Eieren
Noten (vooral paranoten)

Veilige aanpak:

Probeer selenium vooral via voeding binnen te krijgen
Als er toch een supplement wordt gebruikt: kies een lage dosering (bijvoorbeeld 50 tot 100 microgram per dag)
Vermijd langdurig gebruik van hogere doseringen

Bij klachten zoals haaruitval, broze nagels of maag-darmklachten in combinatie met hoge selensuppletie kan het verstandig zijn hiermee te stoppen.

6.4 Vitamine D

Vitamine D is belangrijk voor botten, spieren en het afweersysteem.

Belangrijke bronnen:

Zonlicht op de huid
Vette vis, eieren, lever
Verrijkte producten en vitamine D-supplementen

Veel mensen hebben een lage vitamine D-spiegel, vooral in de winter en bij weinig buitenlicht.

Praktisch:

Vaak wordt gestreefd naar een bloedwaarde boven ongeveer 75 nmol/l
Een veelgebruikte onderhoudsdosis is 800 tot 2000 IE vitamine D3 per dag
De precieze dosis hangt af van uitgangswaarde, gewicht, huidtype en zonblootstelling

6.5 Gewicht, beweging, slaap en stress

Gewicht:

Door hypothyreoïdie kun je makkelijker aankomen
Als de schildklier redelijk is ingesteld, helpt een rustige en vol te houden aanpak:
- Geen crashdiëten
- Wel voldoende eiwit
- Aandacht voor spieropbouw en dagelijkse beweging

Beweging:

Elke dag wandelen is een goed en veilig begin (bijvoorbeeld 30 minuten, eventueel verdeeld over de dag)
2 tot 3 keer per week eenvoudige krachttraining ondersteunt spiermassa en stofwisseling

Slaap:

Streef naar 7 tot 9 uur slaap per nacht
Vaste bed- en wektijden helpen de hormoonbalans
Beperk fel schermlicht (telefoon, tablet, tv) in het laatste uur voor het slapen

Stress:

Langdurige stress kan de hormoonbalans en het herstel verstoren
Dagelijks een kort rustmoment helpt, bijvoorbeeld:
- Rustige ademhaling
- Ontspanningsoefeningen
- Wandelen in de natuur
- Tijd nemen voor dingen die rust geven

7. Wanneer extra alert zijn?

Het is verstandig extra alert te zijn bij:

Duidelijke verergering van moeheid, somberheid of angst
Onverklaarde snelle gewichtstoename of -afname
Hartkloppingen, trillen, zweten, sterke onrust (kan wijzen op te veel schildklierhormoon)
Zwangerschap of kinderwens
Starten met nieuwe, sterk gedoseerde supplementen (vooral jodium en selenium)

8. Samenvatting

Hypothyreoïdie is een trage schildklier: het lichaam draait op een lager pitje
Vaak is er sprake van een auto-immuunziekte; dan zijn anti-TPO-antistoffen in het bloed verhoogd
Behandeling met levothyroxine herstelt meestal de hormoonspiegels en vermindert klachten
Leefstijl en voeding zijn een belangrijke aanvulling: onbewerkte voeding, voldoende eiwit, gezonde vetten en beperking van suiker en witmeelproducten
Let op voldoende jodium, selenium en vitamine D, bij voorkeur via voeding en zo nodig met lage, veilige doseringen uit supplementen (niet hoog doseren)
Rustige gewichtsafname, regelmatige beweging, goede slaap en het verminderen van chronische stress ondersteunen het herstel

Veelgestelde vragen

Wat is hypothyreoïdie?

Hypothyreoïdie is een trage schildklier waarbij het lichaam te weinig schildklierhormoon (T4 en T3) aanmaakt. Het lichaam draait als het ware op een lager pitje. De meest voorkomende oorzaak is de auto-immuunziekte Hashimoto.

Wat zijn de klachten van een trage schildklier?

Veelvoorkomende klachten zijn: moeheid, gewichtstoename, het snel koud hebben, trage stoelgang, droge huid, haaruitval, stijve spieren, somberheid, traag denken en hoger cholesterol. De klachten kunnen langzaam ontstaan en worden soms lang niet herkend.

Hoe neem ik levothyroxine het beste in?

Neem de tablet elke dag op hetzelfde tijdstip, bij voorkeur nuchter met een glas water. Wacht daarna minimaal 30 minuten tot een uur met eten en drinken (behalve water). Neem ijzer- of calciumsupplementen op een ander moment van de dag.

Welke voedingsstoffen zijn belangrijk bij hypothyreoïdie?

Jodium (voor aanmaak schildklierhormoon), selenium (voor omzetting T4 naar T3) en vitamine D zijn belangrijk. Bij voorkeur via voeding: zeevis, eieren, paranoten, vette vis. Supplementen alleen in lage doseringen en bij aantoonbaar tekort.

Medische Disclaimer: De informatie van Stichting Je Leefstijl Als Medicijn over leefstijl, ziektes en stoornissen mag niet worden opgevat als medisch advies. In geen geval adviseren wij mensen om hun bestaande behandeling te veranderen. We raden mensen met chronische aandoeningen aan om zich over hun behandeling goed door bevoegde medische professionals te laten adviseren.

Medical Disclaimer: The information provided by Stichting Je Leefstijl Als Medicijn regarding lifestyle, diseases, and disorders should not be construed as medical advice. Under no circumstances do we advise people to alter their existing treatment. We recommend that people with chronic conditions seek advice regarding their treatment from qualified medical professionals.