Elektrolyten
In het kort
Section titled “In het kort”- Elektrolyten (natrium, kalium, magnesium, chloride) zijn essentieel voor energie, spieren en vochtbalans
- Tekort uit zich vaak als duizeligheid, hoofdpijn, krampen of vermoeidheid
- De basis is voeding; aanvullen via water bij warmte, zweten, sport of start TKB/KMT
- Basisrecept: 1 liter water + 1/4-1/2 theelepel zout
- Kalium bij voorkeur uit voeding, niet als supplement zonder afstemming
Waarom elektrolyten belangrijk zijn
Section titled “Waarom elektrolyten belangrijk zijn”| Functie | Rol van elektrolyten |
|---|---|
| Energiehuishouding | Magnesium en kalium ondersteunen enzymprocessen bij energieproductie |
| Zenuw- en spierfunctie | Natrium, kalium en magnesium zorgen voor prikkelgeleiding en normale contractie |
| Vochtbalans en bloeddruk | Natrium en chloride ondersteunen dorst en circulatie |
| Zuur-base balans | Elektrolyten houden de zuurgraad binnen nauwe grenzen |
Wanneer raakt de balans verstoord?
Section titled “Wanneer raakt de balans verstoord?”- Warm weer, sauna, koorts of veel zweten
- Intensief sporten of lichamelijk zwaar werk
- Braken of diarree
- Start of aanscherpen van TKB of KMT (meer vocht- en zoutverlies via urine)
- Weinig eten of eenzijdige voeding gedurende langere tijd
- Bepaalde medicatie (zie veiligheid)
Signalen van tekort
Section titled “Signalen van tekort”Let vooral op verandering ten opzichte van je normale situatie:
- Duizeligheid bij opstaan of licht gevoel in het hoofd
- Hoofdpijn of minder concentratie
- Spierkrampen, spiertrillingen, rusteloze benen
- Hartkloppingen of onrustig gevoel
- Vermoeidheid of lagere inspanningstolerantie
- Obstipatie
Eerst voeding, daarna aanvullen
Section titled “Eerst voeding, daarna aanvullen”De basis is een vaste routine via voeding. Aanvulling via water is vooral praktisch bij warmte, zweten, sport en in de opstart van TKB of KMT.
Natrium en chloride (keukenzout, bouillon)
Section titled “Natrium en chloride (keukenzout, bouillon)”- Zout bij maaltijden, passend bij je situatie
- Bij warmte, zweten of start TKB/KMT: 1-2x per dag bouillon kan helpen
- Verdeel over de dag en bouw rustig op
Kalium (bij voorkeur uit voeding)
Section titled “Kalium (bij voorkeur uit voeding)”| Bron | Voorbeelden |
|---|---|
| Groenten | Avocado, tomaat, champignons, spinazie, bladgroenten |
| Zuivel | Yoghurt, kwark |
| Overig | Vis, noten, zaden |
Routine: dagelijks meerdere porties groente en een eiwitrijke basis.
Magnesium (voeding en eventueel supplement)
Section titled “Magnesium (voeding en eventueel supplement)”- Voedingsbronnen: noten, zaden, cacao, groene bladgroenten
- Supplement kan passend zijn bij kramp, rusteloze benen, stressbelasting of veel zweten
- Begin laag en bouw op
Elektrolytenwater (suikerarm)
Section titled “Elektrolytenwater (suikerarm)”Basisrecept (1 liter)
Section titled “Basisrecept (1 liter)”| Ingrediënt | Hoeveelheid |
|---|---|
| Water | 1 liter |
| Keukenzout | 1/4 tot 1/2 theelepel |
| Citroen | optioneel, voor smaak |
Wanneer toepassen
Section titled “Wanneer toepassen”- Warm weer of sauna
- Veel zweten
- Intensief sporten
- Opstartfase TKB of KMT bij hoofdpijn of duizeligheid
Veiligheid
Section titled “Veiligheid”Veelgestelde vragen
Wat zijn elektrolyten?
Elektrolyten zijn mineralen die in het lichaam als geladen deeltjes (ionen) voorkomen. Ze zijn nodig voor elektrische signalen in zenuwen en spieren, vochtbalans en bloeddruk. De belangrijkste zijn natrium, kalium, magnesium en chloride.
Wanneer heb ik extra elektrolyten nodig?
Bij warm weer, veel zweten, intensief sporten, braken of diarree, en bij de start van koolhydraatbeperking (TKB/KMT). Dan verlies je meer vocht en zouten via urine en zweet.
Hoe maak ik zelf elektrolytenwater?
Basisrecept: 1 liter water met 1/4 tot 1/2 theelepel keukenzout, optioneel citroen voor smaak. Suikervrij en eenvoudig. Verdeel over de dag.
Wat zijn tekenen van elektrolytentekort?
Duizeligheid bij opstaan, hoofdpijn, spierkrampen, spiertrillingen, rusteloze benen, hartkloppingen, vermoeidheid en obstipatie. Let op verandering ten opzichte van je normale situatie.
Mag ik zomaar kaliumsupplementen nemen?
Nee, wees terughoudend met kaliumzout of kaliumsupplementen zonder medische afstemming. Kalium kun je het beste via voeding binnenkrijgen: avocado, tomaat, champignons, spinazie, vis en noten.
Voor wie is extra zout of kalium niet geschikt?
Stem af bij nierziekte, hartfalen, ernstige hypertensie, hartritmestoornissen, of bij medicatie zoals diuretica, ACE-remmers, ARBs, kaliumsparende middelen of SGLT2-remmers.
Medische Disclaimer: De informatie van Stichting Je Leefstijl Als Medicijn over leefstijl, ziektes en stoornissen mag niet worden opgevat als medisch advies. In geen geval adviseren wij mensen om hun bestaande behandeling te veranderen. We raden mensen met chronische aandoeningen aan om zich over hun behandeling goed door bevoegde medische professionals te laten adviseren.
Medical Disclaimer: The information provided by Stichting Je Leefstijl Als Medicijn regarding lifestyle, diseases, and disorders should not be construed as medical advice. Under no circumstances do we advise people to alter their existing treatment. We recommend that people with chronic conditions seek advice regarding their treatment from qualified medical professionals.