Skip to content
Gezondland

De kracht van positieve psychologie op je gezondheid

This content is not available in your language yet.

Tevreden persoon zit ontspannen op een parkbank in warm herfstlicht
Een positieve mindset draagt bij aan een langer en gezonder leven
Download origineel

In het kort

Section titled “In het kort”
  • Dankbare mensen leven langer: 9% lagere sterfte volgens onderzoek onder 49.275 vrouwen
  • Optimisme verlaagt je risico op hartziekte met 30%
  • Twee weken dankbaarheidsdagboek bijhouden verlaagt ontstekingswaarden in je bloed
  • Positieve psychologie werkt ook bij bestaande aandoeningen zoals hartfalen
  • Je kunt optimisme en dankbaarheid trainen, het is geen vast karaktertrek
  • Begin vandaag: schrijf drie dingen op waar je dankbaar voor bent

1. Inleiding: waarom dit onderwerp jou aangaat

Section titled “1. Inleiding: waarom dit onderwerp jou aangaat”

Stel je voor: twee mensen met dezelfde leeftijd en dezelfde gezondheid. De een kijkt met vertrouwen naar de toekomst, de ander maakt zich vooral zorgen. Wie denk je dat over tien jaar gezonder is?

Wetenschappers onderzochten precies deze vraag. En de uitkomst is verrassend duidelijk. Mensen die dankbaar zijn en positief in het leven staan, leven niet alleen gelukkiger. Ze leven ook daadwerkelijk langer en gezonder.

Dit is geen zweverig gedoe. Het is harde wetenschap. In dit artikel lees je wat positieve psychologie precies is. Je ontdekt welke effecten het heeft op je lichaam. En je krijgt praktische tips om er vandaag nog mee te beginnen.

2. Wat is positieve psychologie precies?

Section titled “2. Wat is positieve psychologie precies?”

Positieve psychologie is een wetenschappelijke stroming die onderzoekt wat mensen gelukkig en gezond maakt. Lange tijd richtte de psychologie zich vooral op problemen. Depressie, angst, trauma. Allemaal belangrijk om te begrijpen.

Maar rond het jaar 2000 begonnen onderzoekers zich af te vragen: wat maakt mensen juist sterk? Wat zorgt ervoor dat sommige mensen opbloeien, ook in moeilijke tijden?

Zo ontstond de positieve psychologie. Het onderzoekt zaken als:

  • Dankbaarheid: waardering voelen voor wat je hebt
  • Optimisme: vertrouwen hebben in een goede afloop
  • Veerkracht: kunnen herstellen na tegenslagen
  • Betekenis: het gevoel dat je leven ertoe doet
  • Verbinding: warme relaties met anderen

Het mooie is: deze eigenschappen zijn niet aangeboren. Je kunt ze trainen. Net zoals je spieren sterker worden door te bewegen, wordt je brein positiever door te oefenen.

3. Wat doet dit met je gezondheid?

Section titled “3. Wat doet dit met je gezondheid?”

De afgelopen jaren verschenen tientallen onderzoeken over positieve psychologie en gezondheid. De resultaten zijn indrukwekkend.

Dankbaarheid en levensverwachting

Section titled “Dankbaarheid en levensverwachting”

Een groot onderzoek volgde bijna 50.000 vrouwen gedurende vier jaar. Het werd gepubliceerd in het vooraanstaande tijdschrift JAMA Psychiatry in 2024. De onderzoekers maten hoe dankbaar de vrouwen zich voelden met een vragenlijst.

Het resultaat? Vrouwen die hoog scoorden op dankbaarheid hadden 9% minder kans om te overlijden. Dit gold voor alle onderzochte doodsoorzaken, inclusief hart- en vaatziekten (1).

Negen procent klinkt misschien niet veel. Maar bedenk: dit is vergelijkbaar met het effect van stoppen met roken of regelmatig bewegen.

Optimisme en je hart

Section titled “Optimisme en je hart”

Britse onderzoekers onderzochten 8.000 mensen op hun psychologische kenmerken. Mensen die optimistisch waren en zich goed voelden, hadden 30% minder kans op hartziekte (2).

Een ander onderzoek volgde ruim 70.000 vrouwen meer dan tien jaar. De meest optimistische vrouwen hadden:

  • 38% minder kans om te overlijden aan een hartaanval
  • 39% minder kans om te overlijden aan een beroerte

Dit zijn cijfers die artsen serieus nemen.

Effecten op ontstekingen

Section titled “Effecten op ontstekingen”

Chronische ontsteking is een belangrijke oorzaak van veel ziekten. Van diabetes tot hartfalen tot sommige vormen van kanker. Onderzoekers ontdekten dat dankbaarheid deze ontstekingen kan verminderen.

Een systematische review uit 2023 analyseerde 19 onderzoeken met bijna 3.000 deelnemers. De conclusie: dankbaarheidsoefeningen verlaagden ontstekingsmarkers in het bloed, zoals CRP, IL-6 en TNF-alfa (3).

In een ander onderzoek hielden hartpatienten twee maanden lang een dankbaarheidsdagboek bij. Ze schreven dagelijks drie of vier dingen op waar ze dankbaar voor waren. Na twee maanden hadden ze lagere ontstekingswaarden en een lagere hartslag tijdens stressvolle situaties (4).

Betere slaap

Section titled “Betere slaap”

Slaap is cruciaal voor je gezondheid. En ook hier helpt positieve psychologie. Onderzoeker Alex Wood ondervroeg 401 mensen, waarvan 40% slaapproblemen had. Dankbare mensen vielen sneller in slaap en sliepen langer (5).

Bij patienten met een spierziekte die drie weken een dankbaarheidsdagboek bijhielden, verbeterde de slaap aanzienlijk. Ze sliepen niet alleen langer, maar voelden zich ook fitter overdag.

4. Wat kun jij vandaag al doen?

Section titled “4. Wat kun jij vandaag al doen?”

Het goede nieuws: je hoeft niet te wachten. Je kunt vandaag beginnen met oefeningen die wetenschappelijk onderbouwd zijn.

1. Start een dankbaarheidsdagboek

Section titled “1. Start een dankbaarheidsdagboek”

Dit is de meest onderzochte oefening. Het werkt zo:

  • Neem elke avond vijf minuten de tijd
  • Schrijf drie tot vijf dingen op waar je die dag dankbaar voor bent
  • Het mogen kleine dingen zijn: een goed gesprek, lekker eten, een mooie wandeling
  • Doe dit minimaal twee weken achter elkaar

Onderzoekers Emmons en McCullough lieten studenten dit tien weken doen. Ze rapporteerden minder fysieke klachten en voelden zich beter (6).

2. Schrijf een dankbaarheidsbrief

Section titled “2. Schrijf een dankbaarheidsbrief”

Denk aan iemand die veel voor je betekend heeft. Schrijf een brief waarin je uitlegt waarom je dankbaar bent. Je hoeft de brief niet eens te versturen, al heeft dat wel extra effect.

3. Geniet bewust (savoring)

Section titled “3. Geniet bewust (savoring)”

Sta stil bij mooie momenten. Neem de tijd om te genieten van je koffie, de zon op je gezicht of een leuk gesprek. Dit heet savoring en het versterkt positieve emoties.

4. Train je optimisme

Section titled “4. Train je optimisme”

Optimisme is niet naief. Het betekent dat je vertrouwt dat dingen goed kunnen komen, ook al weet je dat niet zeker. Je kunt het trainen door:

  • Te focussen op wat je wel kunt beinvloeden
  • Tegenvallers te zien als tijdelijk, niet permanent
  • Successen toe te schrijven aan jezelf, niet aan toeval

5. Investeer in relaties

Section titled “5. Investeer in relaties”

Warme relaties zijn een van de sterkste voorspellers van gezondheid en geluk. Plan bewust tijd met mensen die je energie geven. Bel eens iemand die je lang niet gesproken hebt.

5. Omgaan met lastige momenten

Section titled “5. Omgaan met lastige momenten”

“Ik heb niets om dankbaar voor te zijn”

Dit gevoel is begrijpelijk, zeker in moeilijke tijden. Maar probeer het eens: zelfs kleine dingen tellen. Dat je kunt ademen. Dat je dit kunt lezen. Dat ergens iemand aan je denkt. Begin klein en je zult merken dat er meer is dan je dacht.

“Ik ben nu eenmaal geen optimist”

Optimisme is geen karaktertrek waar je mee geboren wordt. Het is een vaardigheid die je kunt leren. Net zoals je kunt leren fietsen of koken. Het vraagt oefening, maar het kan echt.

“Moet ik dan doen alsof alles goed gaat?”

Nee, absoluut niet. Positieve psychologie gaat niet over het ontkennen van problemen. Het gaat over het ook zien van wat goed gaat. Je mag verdrietig zijn en tegelijk dankbaar. Die twee sluiten elkaar niet uit.

“Ik ben al ziek, heeft dit dan nog zin?”

Juist dan kan het helpen. Onderzoek bij hartpatienten laat zien dat optimistische patienten beter herstellen. Ze bewegen meer en worden minder vaak opnieuw opgenomen (7). Het vervangt je behandeling niet, maar ondersteunt je herstel.

6. Wanneer vraag je hulp?

Section titled “6. Wanneer vraag je hulp?”

Positieve psychologie is krachtig, maar geen vervanging voor professionele hulp. Zoek contact met je huisarts of een psycholoog als:

  • Je je langer dan twee weken somber of hopeloos voelt
  • Je moeite hebt om dagelijkse dingen te doen
  • Je gedachten hebt dat het leven geen zin heeft
  • Eerdere pogingen om je beter te voelen niet lukken

Een professional kan je helpen om te onderzoeken wat er speelt. Soms is er meer nodig dan alleen oefeningen. En dat is volkomen in orde.

7. Conclusie

Section titled “7. Conclusie”

Positieve psychologie is geen zweverigheid. Het is wetenschap die laat zien dat je gedachten en gevoelens je lichaam beinvloeden. Dankbaarheid, optimisme en betekenis zijn geen luxe. Ze zijn onderdeel van een gezonde leefstijl.

Het mooiste is: je kunt er vandaag mee beginnen. Je hebt geen cursus nodig, geen dure coach, geen speciaal programma. Een pen en papier zijn genoeg.

Wat kun je deze week doen?

  1. Begin vanavond met een dankbaarheidsdagboek. Schrijf drie dingen op.
  2. Bel of spreek iemand die je al lang niet gezien hebt.
  3. Neem bewust vijf minuten om te genieten van iets moois.

Kleine stappen leiden tot grote veranderingen. En elke stap telt.

Veelgestelde vragen

Wat is positieve psychologie?

Positieve psychologie is een wetenschappelijke stroming die onderzoekt wat mensen gelukkig en gezond maakt. In plaats van alleen te kijken naar wat er mis is, richt het zich op sterke kanten zoals dankbaarheid, optimisme, veerkracht en betekenis in het leven.

Kan dankbaarheid echt mijn gezondheid verbeteren?

Ja, onderzoek toont aan dat dankbare mensen beter slapen, minder ontstekingen hebben en zelfs langer leven. Een grote studie onder bijna 50.000 vrouwen vond dat mensen met veel dankbaarheid 9% minder kans hadden om te overlijden over een periode van vier jaar.

Hoe begin ik met een dankbaarheidsdagboek?

Begin klein: schrijf elke avond drie dingen op waar je die dag dankbaar voor bent. Het hoeven geen grote dingen te zijn. Een lekker kopje koffie, een vriendelijk woord of een mooie lucht tellen ook. Doe dit twee weken achter elkaar om het effect te merken.

Werkt positief denken ook als ik al ziek ben?

Ja, ook bij bestaande aandoeningen helpt een positieve instelling. Onderzoek bij hartpatienten toont dat optimisme samenhangt met 8% minder kans op heropname per punt op de optimismeschaal. Belangrijk: positief denken vervangt geen medische behandeling, maar ondersteunt je herstel.

Hoe lang duurt het voordat ik resultaat merk?

De meeste onderzoeken zien effecten na twee tot acht weken regelmatig oefenen. Bij een dankbaarheidsdagboek merk je vaak al na twee weken betere slaap en meer energie. Wees geduldig met jezelf en maak er een gewoonte van.

Lees meer

Section titled “Lees meer”

Gerelateerde fiches

Section titled “Gerelateerde fiches”

Referenties

Section titled “Referenties”

  1. VanderWeele, T.J. et al. (2024). Gratitude and mortality among older adults. JAMA Psychiatry. https://www.health.harvard.edu/blog/gratitude-enhances-health-brings-happiness-and-may-even-lengthen-lives-202409113071

  2. Boehm, J.K. & Kubzansky, L.D. (2012). The heart’s content: The association between positive psychological well-being and cardiovascular health. Psychological Bulletin, 138(4), 655-691. https://doi.org/10.1037/a0027448

  3. Chen, Y. et al. (2023). The impact of gratitude interventions on patients with cardiovascular disease: a systematic review. Frontiers in Psychology, 14:1243598. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1243598

  4. Mills, P.J. et al. (2015). The role of gratitude in spiritual well-being in asymptomatic heart failure patients. Spirituality in Clinical Practice, 2(1), 5-17. https://doi.org/10.1037/scp0000050

  5. Wood, A.M. et al. (2009). Gratitude influences sleep through the mechanism of pre-sleep cognitions. Journal of Psychosomatic Research, 66(1), 43-48. https://doi.org/10.1016/j.jpsychores.2008.09.002

  6. Emmons, R.A. & McCullough, M.E. (2003). Counting blessings versus burdens: An experimental investigation of gratitude and subjective well-being in daily life. Journal of Personality and Social Psychology, 84(2), 377-389. https://doi.org/10.1037/0022-3514.84.2.377

  7. Huffman, J.C. et al. (2016). Effects of optimism and gratitude on physical activity, biomarkers, and readmissions after an acute coronary syndrome: The Gratitude Research in Acute Coronary Events study. Circulation: Cardiovascular Quality and Outcomes, 9(1), 55-63. https://doi.org/10.1161/CIRCOUTCOMES.115.002184

  8. Tönis, T.M. et al. (2023). The effects of positive psychology interventions on well-being and distress in patients with cardiovascular diseases: A systematic review and meta-analysis. Journal of Psychosomatic Research, 169:111227. https://doi.org/10.1016/j.jpsychores.2023.111227

Suggesties voor visuals

Section titled “Suggesties voor visuals”
  • Hero image: Persoon die buiten in de natuur zit met een notitieboekje, warm ochtendlicht, rustige en hoopvolle sfeer
  • Inline 1: Infographic met de 5 pijlers van positieve psychologie (dankbaarheid, optimisme, veerkracht, betekenis, verbinding)
  • Inline 2: Simpele illustratie van een dankbaarheidsdagboek met voorbeeldzinnen

Medische Disclaimer: De informatie van Stichting Je Leefstijl Als Medicijn over leefstijl, ziektes en stoornissen mag niet worden opgevat als medisch advies. In geen geval adviseren wij mensen om hun bestaande behandeling te veranderen. We raden mensen met chronische aandoeningen aan om zich over hun behandeling goed door bevoegde medische professionals te laten adviseren.

Medical Disclaimer: The information provided by Stichting Je Leefstijl Als Medicijn regarding lifestyle, diseases, and disorders should not be construed as medical advice. Under no circumstances do we advise people to alter their existing treatment. We recommend that people with chronic conditions seek advice regarding their treatment from qualified medical professionals.